Технологи бүтээгчид биднийг хэрхэн удирддаг вэ?

Өглөө хамгийн түрүүнд ухаалаг утсаа шүүрч авах нь таны шийдвэр биш юм. Ажлын үеэр ирж буй мэдэгдэлүүдэд байнга санаа тавьдаг бол энэ нь бас таны шийдвэр биш юм. Таныг технологи удирдаж байгаа бөгөөд үүнийг бид огт анзаардаггүй гэж "Lifehacker" бичжээ.

Бид өндөр технологийг ашиглахдаа түүний бидэнд өгч буй боломжуудын талаар нэлээд өөдрөг үзэлтэй байдаг. Хүмүүнлэгийн технологийн төвийн үүсгэн байгуулагч, Google-ийн дизайны ёс зүйч асан Тристан Харрис, энэ бүхний нөгөө тал болон бидний оюун санааны эмзэг байдлыг технологи хэрхэн ашигладаг талаар ярьжээ.

Хүмүүсийн сохор ойлголт, сул тал, хязгаарыг олж мэдсэн илбэчин, тэдэнд маш чадварлаг нөлөөлж чаддаг бөгөөд хүмүүс хэрхэн хуурагдаж байгаагаа анзаарж ч чаддаггүй. Үүний нэгэн  адил хүмүүсийн "түлхүүр"-ийг олж авбал тэдгээрээр төгөлдөр хуур тоглох шиг тоглож чадна гэдэг. Технологийн бүтээгдэхүүн бүтээгчид мөн адил бидний оюун ухаантай үүнийг хийж, анхаарал татахын тулд ухамсартай, ухамсаргүйгээр ​​хүний ​​​​сэтгэл зүйн сул талуудаар тоглодог гэжээ.

Илбэ №1: Та цэсийг удирддаг учираас сонголтоо хянадаг гэсэн үг биш

Барууны соёл нь эрх чөлөө, хувийн сонголтын үзэл баримтлал дээр тогтдог. Сая сая хүмүүс шийдвэр гаргах эрх чөлөөгөө эрс хамгаалж байгаа ч үүнтэй зэрэгцэн өөрсдийг нь хуурч мэхэлж байгааг олж харахгүй байна. Энэ бүх эрх чөлөөг зөвхөн өгөгдсөн цэсийн хүрээнд авах боломжтой бөгөөд бид мэдээжийн хэрэг үүнийг сонгоогүй. Жинхэнэ илбэчид ингэж л ажилладаг. Тэд хүмүүст чөлөөт сонголт хийх хуурмаг байдлыг өгдөг боловч бодит байдал дээр тэд зөвхөн хуурмаг ялалтыг баталгаажуулах хувилбаруудыг л гаргадаг. Хэрэв хүнд бэлэн сонголтуудын жагсаалтыг өгвөл тэр жагсаалтад юу ороогүй, яагаад ийм сонголт байгаа талаар асуух нь маш ховор байдаг бөгөөд тиймээс жагсаалтыг хийсэн хүн юунд хүрэхийг хүсч байна түүнийгээ сонголтууд болгоно. Эдгээр нь хэрэгцээг хангахад тусалдаг уу эсвэл зөвхөн анхаарал сарниулдаг уу, энэ талаар хэн ч, бид ч тэд ч асуухгүй. Хүсүүс бэлэн зүйлд дуртай тул байгаа сонголтууд дунд л эргэлддэг.

Мягмар гарагийн орой та найзуудтайгаа уулзаж, хаа нэгтээ суухаар ​​шийдсэн гэж төсөөлөөд үз дээ. Бүгдээрээ тэр даруй ухаалаг утсаа нээж, бааруудыг харьцуулж, гэрэл зургийг нь судалж, коктейлийн жагсаалтыг үнэлж эхэлдэг. Энэ нь "хаа нэгтээ суух" асуудлыг шийдэхэд хэрхэн тусалсан бэ? Асуудал нь бааранд биш, харин агрегатор нь цэсийн тусламжтайгаар анхны хэрэгцээг тань хангаж байгаад юм. Түүгээр ч зогсохгүй, та нар санал болгож буй жагсаалтыг, байгаа бүх сонголтыг агуулсан жагсаалт гэсэн хуурмаг ойлголтод ордог. Та нар ухаалаг утасны дэлгэцийг харж байх зуураа ойролцоох цэцэрлэгт хүрээлэнд хөгжимчид амьд концерт зохион байгуулж буйг анзаарахгүй, мөн гудамжны эсрэг талд хуушуур, кофегоор үйлчилдэг кафе байгааг ч мэдэхгүй. Учир нь төхөөрөмж та нарт үүнийг санал болгоогүй. Мэдээлэл, үйл явдал, очих газар, найз нөхөд, болзоо эсвэл ажил гэх мэт амьдралын аль ч салбарт технологи бидэнд хэдий чинээ олон сонголтыг өгөх тусам ухаалаг утас нь сонголтуудын иж бүрэн жагсаалтыг бидэнд өгдөг гэдэгт бид итгэдэг.

Бидний өглөө маань хүртэл утсан дах мэдэгдлүүдийг шалгахаас эхэлдэг. Бид сэрээд тэр даруй ухаалаг гар утсаа аваад – мэдэхгүй атлаа, гэнэт ямар нэг чухал зүйлийг алдчих вий гэж шалгаж байна. Гэхдээ мэдэгдлийн жагсаалт нь бидний хувьд юу чухал болохыг харуулж чадах уу? Сонгох сонголтуудын хязгаарлагдмал жагсаалтыг бий болгосноор технологи нь бидний жинхэнэ сонголтуудыг өөрт тохирсон сонголтоор сольдог. Хэрэв та тэдний бидэнд санал болгож буй зүйлийг сайтар ажиглавал энэ бүхэн бидний бодит хэрэгцээг хангахгүй байгааг ойлгож болно.

Илбэ №2. Хүн бүрийн халаасанд байдаг хувийн тоглоомын автомат

Аппликейшн нь хэрэглэгчийг яаж татдаг вэ? Та нэг төрлийн слот машин болдог. Дунджаар хүн ухаалаг утсаа өдөрт 150 удаа шалгадаг. Гэхдээ энэ нь үнэхээр 150 удаагийн ухамсартай сонголт мөн үү?

Слот машинтай ижил механизм энд ажилладаг. Шагнал өөрчлөгдөх тусам донтолт улам хүчтэй болдог.  АНУ-д автомат тоглоомын машинууд нь,  бейсбол, кино, зугаа цэнгэлийн паркуудыг нийлүүлснээс илүү их мөнгө авчирдаг. Нью-Йоркийн их сургуулийн профессор Наташа До Шуллийн хэлснээр автомат тоглоом нь бусад төрлийн мөрийтэй тоглоомоос 3-4 дахин хурдтай донтуулдаг гэжээ. Хамгийн муухай нь, олон тэрбум хүмүүс халаасандаа автомат тоглоомын машинтай явж байна гэсэн үг юм. Бид ухаалаг гар утсаа аваад шинэ мэдэгдэл байгаа эсэхийг шалгахдаа тоглодог. Бид шуудангаа нээхдээ тоглодог. Инстаграмаа хараад бид тоглодог: Дараа нь ямар зураг унах бол гэж бодож байдаг. Та Tinder дээрх зургуудыг гүйлгэж үзэх нь ч гэсэн бас тоглоом юм. Хосоо олоо ч билүү гэж бодно. Таарах нь ч бий. Тэгвэл тоглоомын шагнал!

Аппликейшн болон вэбсайтууд нь зөвхөн бизнесийн сайн сайхны төлөө ажилладаг учраас урамшууллыг ашигладаг. Гэхдээ заримдаа энэ нөлөө санамсаргүй байдлаар тохиолддог. Жишээлбэл, и-мэйл бол ямар нэгэн муу зорилотой  корпорацийн бүтээгдэхүүн биш юм. Сая сая хүмүүс шуудангаа тогтмол шалгадаг ч тэндээс хэн ч ашиг олдоггүй. Apple болон Google-ийн дизайнерууд таны ухаалаг утсыг тоглоомын машин болгохыг хүсээгүй. Энэ зүгээр л ийм болсон. Одоо том компаниуд хариуцлагын хүрээнд шагналыг донтуулдаггүй, урьдчилан таамаглах боломжтой болгосноор энэ үр нөлөөг арилгах ёстой. Жишээлбэл, тэд хүмүүст аппликешны шинэ зүйлийг шалгахыг хүссэн үедээ сонгох боломжийг олгож, зөвхөн тухайн үед нь мэдэгдэл илгээдэг болох ёстой.

Илбэ №3. Чухал зүйлийг алдахаас айдаг

Хүмүүсийн сэтгэхүйг удирдахын тулд ямар нэгэн чухал зүйлийг алдах магадлал 1% байна гэж програмууд болон вэбсайтууд санал болгодог. Хэрэв би танд, өөрийгөө утга учиртай мэдээллийн эх сурвалж, нөхөрсөг харилцаатай  хүн гэж итгүүлж чадвал та надаас тийм ч амархан салахгүй. Та ямар нэг зүйлийг алдахаас айх тул бүртгэлээ устгахгүй, бүртгэлээ цуцлахгүй.Тиймээс бид жагсаалтад бүртгүүлж, хэзээ ч мэдэхгүй, огт харилцаагүй хүмүүсийг "найзууд" гэж хадгалдаг. Бид хэн нэгэнтэй уулзахаар төлөвлөөгүй байсан ч, биднийг сонирхож буй нэгнийг эсвэл хэн нэгнийг алдахаас айдаг тул болзох програм дээр суудаг. Эргэн тойрон дахь бүх хүмүүсийн ярилцах мэдээнээс хоцрохгүйн тулд бид олон нийтийн сүлжээгээр зугаацдаг. Үнэнийг хэлэхэд, бид ямар нэг зүйлийг алдахаас айж, байнга татагдахын тулд амьдардаггүй. Таныг хуурмаг зүйлээс ангижрахад энэ айдас маш хурдан арилдаг нь гайхалтай юм. Наад зах нь нэг өдөр офлайн байж, бүх мэдэгдлийг унтрааж үзээрэй. Ямар ч аймшигтай зүйл тохиолдохгүй.

Бид харахгүй байгаа зүйлээ алддаггүй.  Технологийн компаниуд үүнийг анхааралдаа авч, цагийг зөв зарцуулж, бусадтай харилцах харилцааг бий болгоход тусалж, ямар нэг чухал зүйлийг алдах хуурмаг боломжоор биднийг айлгахгүй бол үнэхээр сайхан байхсан.

Илбэ №4. Нийгмээр хүлээн зөвшөөрөх

Хүн бүр энэ өгөөшинд амархан баригддаг. Тодорхой бүлэгт харьяалагдах, түүгээрээ хүлээн зөвшөөрөгдөх хүсэл нь аливаа хүний ​​хамгийн хүчтэй өдөөгч хүчин зүйлүүдийн нэг юм. Харин одоо технологийн компаниуд нийгмийн зөвшөөрлийг жолоодож байна.

Найз маань зурган дээр минь дарвал ухамсартай сонголт гэж боддог. Гэтэл  түүнийг энэ үйлдэлд фэйсбүүк шиг компани хөтөлсөн. Нийгмийн сүлжээнүүд бусад хэрэглэгчдийн зураг руу чиглүүлэх арга барилыг удирдаж байна. Найз маань сонголт хийгээгүй, зүгээр л фэйсбүүкийн санал болгож буй зүйлийг зөвшөөрсөн гэсэн үг. Энэ мэт шийдвэрүүдээр компани нь олон сая хүмүүсийн нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөх хүслээр нь тоглож, удирддаг.Бид профайлын зургаа өөрчлөхөд ижил зүйл тохиолддог. Нийгмийн сүлжээ нь энэ мөчид бид бусдын зөвшөөрөлд хамгийн эмзэг байдаг гэдгийг мэддэг. Бид ч найзууд шинэ зургийн талаар юу хэлэх нь сонирхдон шүү дээ. Фэйсбүүк энэ үйл явдлыг мэдээллийн сувгаар илүү өндөрт хүргэж, аль болох олон хүнээр даруулж мөн аятайхан сэтгэгдэлүүд үлдээх боломж олгодог. Зарим бүлгүүд олон нийтийн зөвшөөрөлд онцгой мэдрэмжтэй байдаг - жишээлбэл өсвөр насныхан. Тиймээс дизайнерууд энэ механизмыг ашиглахдаа бидэнд үзүүлэх нөлөөг ойлгох нь маш чухал юм.

Илбэ №5. Нийгмийн харилцан үйлчлэл, эсвэл quid pro quo

Тэд надад тусалсан - би хариуд нь туслах ёстой. Тэд надад "баярлалаа" гэж хэлдэг - би "үргэлж баяртай байна" гэж хариулдаг. Би имэйл хүлээн авсан - хариулахгүй бол бүдүүлэг байх болно. Та надад найзын хүсэлт илгээсэн - хэрэв би хариуд нь үүнийг хийхгүй бол энэ нь тийм ч эелдэг биш байх болно. Бусдын үйлдэлд хариулах хэрэгцээ нь бидний бас нэг сул тал юм. Мэдээжийн хэрэг технологийн компаниуд энэ эмзэг байдлыг ашиглах боломжийг алдахгүй. Заримдаа энэ нь санамсаргүй байдлаар тохиолддог: и-мэйл болон шуурхай мессенжерүүд нь харилцан ойлголцлыг агуулдаг.Гэхдээ бусад тохиолдолд компаниуд давуу талыг ашиглахын тулд бидний сул талыг зориудаар ашигладаг.

LinkedIn бол магадгүй хамгийн тод манипулятор юм. Энэхүү үйлчилгээ нь хүмүүсийн хооронд аль болох олон нийгмийн үүрэг хариуцлага бий болгохыг хүсдэг бөгөөд ингэснээр тэд мессеж эсвэл холбоо барих хүсэлт хүлээн авах бүрт сайт руу буцаж ордог. LinkedIn нь Facebook-тэй ижил хэв маягийг ашигладаг: хүсэлтийг хүлээн авахдаа та үүнийг хүний ​​ухамсартай сонголт гэж боддог. Үнэн хэрэгтээ тэрээр үйлчилгээний санал болгож буй харилцагчдын жагсаалтад автоматаар хариулсан.Өөрөөр хэлбэл, LinkedIn нь ухамсаргүй импульсийг нийгмийн үүрэг болгон хувиргаж, сая сая хүмүүст өртэй мэт сэтгэгдэл төрүүлж, түүнээсээ ашиг олдог. Хөндлөнгөөс яаж харагддагийг төсөөлөөд үз дээ.

Илбэ №6: ёроолгүй таваг, төгсгөлгүй соронзон хальс, автомат тоглуулагч

Хүмүүсийн оюун санааг эзэмдэх өөр нэг арга бол хэдийнэ залхсан ч хэрэглээнд оруулах явдал юм. Тэд хязгаарлагдмал үйл явцыг эцэс төгсгөлгүй урсгал болгон хувиргадаг.

Корнеллийн их сургуулийн профессор Брайан Вансинк үүнийг хэрхэн ажилладагийг харуулсан. Түүний туршилтанд оролцогчид автоматаар дахин дахин дүүргэдэг ёроолгүй аяганаас шөл идсэн байна. Ийм нөхцөлд хүмүүс ердийнхөөсөө 73% илүү илчлэг хэрэглэж байсан бөгөөд идсэн хоолныхоо хэмжээг дутуу үнэлж байжээ.Технологийн компаниуд ижил зарчмыг ашигладаг. Мэдээний хангамж нь бүх шинэ оруулгуудыг автоматаар ачаалснаар та тэдгээрийг үргэлжлүүлэн гүйлгэж үздэг. Netflix, YouTube, Facebook нь танд мэдээлэлтэй сонголт хийхийг зөвшөөрөхийн оронд дараалсан мэдээлэл, видеог оруулж байна. Эдгээр сайтуудын хөдөлгөөний ихэнхи хувь автоматаар явагддаг. Компаниуд ийм байдлаар хэрэглэгчийн амьдралыг хялбаршуулдаг гэж байнга хэлдэг ч үнэндээ тэд зөвхөн бизнесийн ашиг сонирхолоо хамгаалдаг. Нөөцөд зарцуулсан хугацаа нь тэдний тэмцэж буй валют учраас үүнийг буруутгахад хэцүү байдаг. Эдгээр компаниуд хүсвэл энэ хугацааг нэмэгдүүлэх төдийгүй чанарыг нь сайжруулахад хүчин чармайлт гаргаж чадах юм.

Илбэ №7: Эелдэг сануулахын оронд хурцаар анхаарал сарниулах

Хамгийн үр дүнтэй мессеж бол хүний ​​анхаарлыг сарниулдаг мессеж гэдгийг компаниуд мэддэг. Мэдээжийн хэрэг, мессенжерүүд хэрэглэгчийг бухимдуулж, түүний анхаарлыг татаж, мессежийг шууд уншихын тулд чатын цонхыг шууд нээдэг. Анхаарал сарниулах нь бизнест ашигтай бөгөөд мессежид яаралтай хариулах шаардлагатай гэсэн үйлдэл рүү түлхнэ. Жишээ нь, фэйсбүүк илгээгчийг таны мессежийг уншсаныг харуулдаг: та хүссэн ч, эс хүссэн ч хариу бичих ёстой. Харин Apple, хэрэглэгчдэд маш их хүндэтгэлтэй хандаж, уншсанаа харуулахгүй байхыг зөвшөөрдөг.

Илбэ №8. Таны даалгаварууд бизнесийн ажилтай нягт холбоотой байдаг

Таныг удирдахад хялбар болгохын тулд апп-ууд таны зорилгыг (жишээ нь, даалгавраа дуусгах) судалж, бизнесийн зорилготой хослуулснаар та энэ аппликешнд аль болох их цаг зарцуулж, контентыг идэвхтэй ашиглах боломжтой болно. Жишээлбэл, хүмүүс ихэвчлэн супермаркетаас сүү авахаар явдаг. Гэвч дэлгүүрийн борлуулалтыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байгаа тул сүүн бүтээгдэхүүнээ танхимын хамгийн арын хэсгийн тавиур дээр байрлуулдаг. Тиймээс худалдан авагчийн зорилго нь,(сүү худалдаж авах) дэлгүүрийн зорилгоос салшгүй (аль болох их хэмжээгээр зарах) болно. Хэрэв супермаркет үнэхээр үйлчлүүлэгчдээ санаа тавьдаг байсан бол тэднийг үүдний дэргэд лангуун дээр тавих байсан.

Технологийн компаниуд бүтээгдэхүүнээ бүтээхдээ энэ арга барилыг ашигладаг. Танд даалгавар байна - Facebook дээр үйл явдлын хуудсыг нээх. Гэхдээ мэдээний сувгийг нээх хүртэл апп үүнийг хийхийг зөвшөөрөхгүй. Түүнд өөр даалгавар бий - таныг нийгмийн сүлжээнд аль болох их цаг зарцуулуулах.

Илбэ №9. Тохиромжгүй сонголт

Бизнес нь үйлчлүүлэгчид тодорхой сонголтыг өгөх ёстой гэж үздэг. Хэрэв танд нэг бүтээгдэхүүн таалагдахгүй бол өөр бүтээгдэхүүн ашигла, хэрэв танд санал таалагдахгүй бол бүртгэлээ цуцал, хэрэв та энэ програмаас хамааралтай боллоо гэж үзвэл устга.

Гэтэл үнэндээ бол тийм биш. Бизнес нь таныг өөрт тохирсон сонголт хийхийг хүсдэг. Тиймээс бизнест шаардлагатай үйлдлүүдийг хэрэгжүүлэхэд хялбар байдаг бөгөөд зөвхөн алдагдалтай байдаг нь илүү хэцүү байдаг. Жишээлбэл, та зүгээр л The New York Times сонины бүртгэлээс татгалзаж болохгүй. Тэд үүнд ямар ч төвөгтэй зүйл байхгүй гэж амлаж байгаа ч шууд бүртгэлээ цуцлахын оронд захиалгаа цуцлахын тулд тодорхой цагт залгах шаардлагатай заавар, дугаар бүхий имэйлийг хүлээн авах болно.

Илбэ №10: Хуурамч таамаглал ба хөлийн хаалганы стратеги

Аппликейшн болон үйлчилгээнүүд нь хүний, товчлуур дээр дарснаас гарах үр дагаврыг урьдчилан таамаглаж чаддаггүй байдлыг ашиглаж байна. Хүмүүс тэднээс авахыг хүссэн үйлдлийн бодит өртгийг зөн совингоор тооцоолж чаддаггүй. Борлуулалтад "Fot in the Door" техникийг ихэвчлэн ашигладаг. Энэ бүхэн “Ганцхан товшилтоор аль жиргээг дахин жиргэсэн болохыг харах болно” гэсэн хор хөнөөлгүй өгүүлбэрээс эхэлдэг. Дараа нь энэхүү гэм зэмгүй хүсэлтийн араас "Чи яагаад энд түр саатахгүй байгаа юм бэ" гэх маягийн санал тавьна. Интернет дээр үйл ажиллагааны бүх хувилбаруудыг бодит үр ашиг, зардлын үүднээс харуулах ёстой - ингэснээр хүмүүс нэмэлт хүчин чармайлт гаргахгүйгээр мэдээлэлдээ сонголт хийх боломжтой болно.

Энэ бүхнийг яах вэ

Технологийг бүтээгчид таныг хэрхэн удирдаж байгааг ойлгоход харамсалтай байна уу? Эрх чөлөөг олж авахын тулд оюун ухаанаа чөлөөлөх хэрэгтэй. Бидэнд тоглох, чөлөөтэй амьдрах, мэдрэх, сэтгэх, ажиллахад туслах технологи хэрэгтэй. Мэдэгдэл, хөтөч бүхий ухаалаг гар утаснууд маань бидний оюун ухаан, бусадтай харилцах харилцаанд түлхэц өгөх биш харин бидний үнэт зүйлсийг чухалчлан үздэг туслахууд болох ёстой.

Бидний цаг хугацаа үнэ цэнэтэй. Мөн бид үүнийгээ хувийн нууц болон бусад дижитал эрхүүд шигээ хичээнгүйлэн хамгаалах ёстой юм.